Site Loader
Rock Street, San Francisco

Ang
unang kabanata ay pinamagatang “Gusali”.
Dito ipinakilala si Julio Madiaga, ang pangunahing tauhan sa nobela. Ayon sa
libro, si Julio ay ang karaniwan mong makikita sa bukid ng probinsya. Balat ay
sunog sa araw, ang braso ay makapal at batak ngunit hindi nakapag-aral. Sa
kabantang ito, naghahanap ng trabaho si Julio at nakakita siya nito. Nakausap
niya si Mr. Balajadia, ang masama supervisor
ng ginagawang gusali. Nagmakaawa pa siya ditto bago niya nakuha ang trabahong
piyon. Sa kabanta ring ito ipinakilala si Benny, si Atong at si Imo. Bago
matapos ang kabanta, mahihimatay si Julio dahil kaahapon pa ito ‘di kumakain.
Ibinigay ni Aton gang kanyang pagkain at sinabing tirahan na lamang siya nito
para sa tanghalian. Ang sunod na kabanta ay pinamagatang “Mga Hiwaga ng Gabi”.
Wala masayadong naganap ngunit maraming tanong ang natanggap ni Julio. Dito
lumabas ang mga problema ni Julio. Wala siyang pera, wala siyang titirahan at
tutulugan, wala siyang pagkain at wala rin siyang damit. Ipinakita ditto si Imo
na nagbibihis para sa pag pasok sa paaralan. Sinabi niya na mahirap mabuhay
kung hindi tapos sa pag-aaral. Bago matapos ang kabanata, may sinundan si Julio
na isang lalaking papuntang Agri- Fina
Circle sa Jai – Alai. Madilim ang
lugar kung saan papunta ang lalaki. Sa susunod na kabanata na ang pamagat ay

“Ang
Mga Anak Pawis”, mababalitaan ni Imo na may namatay sa Agri- Fina Circle kagabi. Di kumikibo si Julio habang pinag-uusapan
nila ang kaganapan. Pagkatapos ng tanghalian, habang sila ay nagtatrabaho,
nabagsakan ng tubo si Benny sa mukha, dahilan ng pagkamatay nito. Ang nalaglag
na tubero na may buhat ng tubo ay nalaglag din, ngunit siya ay nabuhay. Ang paa
ni Atong ay namaga dahil nadaplisan rin ito ng tubong nalaglag. Dahil sa maga,
hindi na makalakad si Atong. Inihatid ni Julio si Atong sa bahay nito. Sa
susunod na kabanta, naihatid nan i Julio si Atong sa Estero Sunog- Apog. Sa skwater’s
area nakatira si Atong. Kasama niya sa kanilang mumunting tirahan ang kanyang
tatay at ang kanyang mas nakababatang kapatid na si Perla. Ang tatay ni Atong
ay paralitiko dahil ito’y nabaril sa buto ng siya ay nakikipag-away laban sa
kumukuha ng kanilang limang ektarayang lupa nila. Dito na kumain at natulog si
Julio. Bago matapos ang kabanata, nagising si Julio sa tulong ni Atong. Siya ay
binabangungot. Sa susunod na kabanta, lumipas ang ilang araw. Mayroon nang
sweldo si Julio. Ginamit niya ito para sa damit. Kasama niya si Atong sa
pagbili ng kaniyang damit. Habang sila ay kumakain ng goto, sinabi ni Julio ang
totoong pakay niya ditto sa Maynila. Sinundan niya ang kaniyang nobya na si
Ligaya, ngunit nalaman niyang ito ay mayroon ng asawa. Pagbalik ni Julio sa
kanyang tinutulugan, nag- usap sila ni Imo. Kailangan talagang singilin na ni
Imo ang kaniyang tatalong pisong pina- utang niya kay Julio dahil wala siyang
perang pang matrikula. Nadisgrasya ang pera ni Imo dahil sa isang prostitute na nagpunta sa lugar ng
kontruksyon. Kahit na gipit, ibinigay pa rin ni Julio ang tatlong pisong utang
niya. Sa sunod na kabanata, na ang pamagat ay “Sa Hilaga ng Karimlan”, nakiusap
si Julio kay Mr. Balajadia na taasan ang kanyang sweldo dahil anim na buwan na
siyang nagtatrabaho sa konstruksyon. Bgunit dahil marami nang tao ang
nagtatrabaho sa gusali kahit na ito ay patapos na, sinabi ni Mr. Balajadia na
hanggang Sabado na lamang si Julio sa pagtatrabaho. Dahil walng matirahan at
matulugan, nakiusap si Julio sa gwardya kung saan siya natutulog na siya ay
patulugin pa rin kahit na siya ay hindi na nagtatrabaho sa gusali. Pumayag
naman ang gwardya basta ay huwag sabihinna siya ay pinayagan nito. Lumabas si
Julio at naglakad-lakad sa malamig at marahas na lungsod, hangang maratingniya
ang kalye ng A. Mabini. Sa patuloy na paglalakad ni Julio nagawi ito sa Santa
Cruz sa may Misericordiakung saan marami siyang nakitang sulat
intsik. kumatok siya at nagtanong tungkol sa babaeng nagngangalang Misis Cruz
na kumuha sa nobya niyang si Ligaya, ngunit isang lalaki ang nagbukas ng pinto
at kunot noong sumagot na wala ang hinahanap niya sa bahay na iyon. Unti-unti
inalala ni Julio ang sinabi ni Pol at Imo sa kanya, na maaaring ipinasok sakasa
at ibinenta sa Intsik si Ligaya upang pakasalan. At isang araw,
sumulat si Misis Cruz sa ina ni Ligaya. Ayon sa sulat ang kasintahan niya ay
nawawala at bukod pa rito ay ninakawan pa raw siya ng Diyamanteng hikaw. Isang
pagkakataon, nakita ni Julio sa Misis Cruz na pumasok sa tinitirahan nito sa
Doroteo Jose. Patuloy siyang nagmanman,  hindi
naman siya nabigo sa pagsunod- sunod niya sa mga pinupuntahan ni misis Cruz nakarating
siya sa Sta Cruz sa lugar kung saan maraming nakasulat na intsik.
Matapos pumasok ni Misis Cruz sa isang pintuan, agad siyang kumatok at
nagtanong sa isang katulong kung mayroon bang nakatirang Ligaya Paraiso roon.
Ngunit biglang may dumating na intsik mula sa loob na nagngangalang Ah Tek at
pinagsaraduhan siya ng pinto. umalik sa gusaling pinagtratrabahuan si
Julio. Sa kanyang pagbabalik siya ay pinakiusapan ni Imo na humalili sa kanya
kinabukasan dahil mag-aaplay siya sa Advertising Company. Dahil nalaman ni
Mister Balajadia na nagsisinungaling sa Imo tungkol sa kunwaring may libing
siyang pupuntahan agad siyang tinangal sa listahan. Ngunit magkaganoon man ay
swerte pa rin niya dahil natanggap siya sa opisina. Kinahapunan, nagpasyang ni
Ino na ilibre ng pangtoma ang mga kaibigan sa isang maliitat maruming restauran
ng Intsik. Patuloy pa rin ang kayod ng mga trabahador. Samantala habang
naglalamay sa trabaho ang ilan, si Julio naman ay natutulog sa isang sulok nang
biglang dumating si Mister Manabat. Isa siya sa kontruktor at kinagalitan ang gwardiya
dahil nagpapatuloy ito ng kung sino-sino sa gusaling ginagawa. Walang nagawa ang
gwardia kundi paalisin si Julio. Inantay nalang niyang matapos ang paspasangtrabaho
ni Atong at nakisabay sa pag-uwi. Maaga pa nang pilitin niyang gumising upang
magtungo sa Espanya. Gusto niyang kitain ang dati niyang katrabaho at kaibigan
na si Pol. Si Julio ay nakituloy panamantala kina Pol. Nang makapahinga sila ay
pumunta sa Kamuning upang magpader sa isang bakuran. Sa tulong ni Kadyong na
kaibigan ni Pol nakapagtrabaho at kumita si Julio. Matapos iyon may trabaho
nanamang naghihintay para sa kanila at sa pagkakataong ito mas malaki. Sa
Loyola Heights malapit sa Ateneo atkinakailangan pa ng mas maraming tao. Naisip
ni Julio na si Atong ang idagdag kayamabilis siyng nagtungo sa La Madrid. Nang
nasa La Madrid na sila, di niya akalain na bago na ang gwardiya kaya di sila
pinapasok. Hinintay na lamang nila Pol at Julio ang pag-uwi. Namasyal muna sila
sa may Luneta upang magpalipas oras. Nang makita ni Frank si Julio agad nitong
itinuro kina Omeng, Gido at iba pa. Nabalitaan niya na patay na si Atong, dahil
sa isang nabasag na habonerang porselang na di sinasadyang mabasag ni Atong. Dahil
ditto, sa kaniyang sweldo ibinawas ang nabasag. Walang natanggap na sweldo si Atong
kahit na pinakiusapan niya si Mister Balajadia. Naaksidente si Mister Balajadia
kaya nasa ospital ito samantalang si Atong ay nasa City Jail, at ang balita
pa’y binugbog ito ng isang Koronel na kapatid ni Mister Balajadia. Di umabot sa
ospital si Atong. Naulila niya ang kanyang kapatid na babae at ang ama nitong
lumpo. Nang malaman ni Julio at ni Pol ang nangyari kay Atong, napagpasyahan
nilang magtungo sa tahanan nina Atong sa Estero Sunog-Apo. Masikip ang
eskinitang kanilang dinaanan patungo kina Atong, nang marating nila ang
barung-barong kumatok sila at pinagbuksan sila ni Perla. Iniwanan panamantala
ni Perla ang gawain niya na paggagantsilyo. Samantalang nakita nila ang Ama
nitong nakahiga at animo’y walang nakikita. Nagkausap ang tatlo tungkol sa
nangyari kay Atong. Bakas pa sa mga mata ni Perla ang matinding paghihinagpis.
Iminungkahi ni Pol na kasuhan ni Perla si Mister Balajadia ngunit tumanggi ito,
dala ng matinding takot. Bago pa man umalis sina Pol at Julio kina Perla,
inabutan nila ito ng salapi . Dahil dito kinapos sila ng pamasahe kaya naglakad
nalang sila.Disyembre na, tamang-tama dahil matatapos na ang trabaho nila sa
Loyola Heights. Batid ng dalawa ang hirap ng kanilang trabaho ngunit ito ay
syos lamang. Nang matanggap ni Julio ang kanyang sweldo, walang alinlangan
niyang hahandugan ng regalong bagong damit at sapatos ang kapatid ni Atong. Ang
problema, hindi niya alam ang sukat kaya naman iminungkahi ni Pol na pera
nalang ang ibigay niya. Gumawa ng sulat si Pol, at isinobre naman ito ni Julio
na may laman dalawang sampung papel.  Nagpahabol
si Pol ng isang sampung papel. Nagpunta sila sa Estero Sunog-Apo. Sa kanilang
pagbaba sa masiksik na Bus, naaninag nila ang naabong mga barung barong sa
gilid ng Estero. Kasasama rito ang bahay nina Pela. Nagtanungtnong sila tungkol
sa nangyari kay Perla at napag-alaman nila na ang ama nito ay namatay sa sunog
at di na nila alam kung ano ang nagyari kay Perla. Sa patuloy na paghahanap ng
kasagutan ni Julio siya ay sinamantala ng isang nag balat-kayong pulis sa lugar
kung saan kutob niya naroroon ang matagal na niyang hinahanap sa
Establisyimento. Ninakaw sa kanya ang kanyang talaarawan na naglalaman ng mga
importanteng bagay para sa kanya. Habang tumatagal sa Maynila si Julio, siya ay
humuhubog mula sa dating probinsiyanong madaling maloko, siya ay naging palaban
at naging mabangis dahil sa kanyang mga naranasan sa mga taong umabuso sa
kanyang kawalang alam. Sa harap ng estresuwelo, sa ibayong daan ay isang
Barberya. Doon madalas nakatambay si Pol, pati na rin si Julio. Nagmimiron si
Julio sa ahedres nang mangyaring di sinasadyang matapakan ni Toro, isang
barbero na may malaking pangangatawan. Madaling uminit ang ulo ni Julio at
naitulak niya ito ng malakas. Habang nagbabadya ang dalawa si Pol ay walang
kibo, matapos ang pangyayaring ito, sinabi ni Pol na nagkakaroon si Julio ng
pagbabago. Nagtrabaho sila sa West Triangle at sumweldo ng malaki. Nang wala
nang trabaho si Julio, isang umaga sa Abenida Rizal siyaay  natagpuan na nakikipagtawaran sa isang
batangueno na nagtitinda ng ibat-ibang bagay. 
Nais bilhin ni Julio ang Lanseta nito. Nagkita si Imo at Julio isang
hapon, Nasa Quezon Boulevard siya, nang magkita sila. Si Imo ay nagyayang
makipag-tomaan. Sa isang sosyal na restawran dinala ni Imo si Julio at umorder
ng pulutang chicken ala king. Nagkakwentuhan sila tungkol sa mganangyayari sa
buhay nila. Nalaman ni julio na si Perla ay nasa  hindutan sa Makati na kay Aling Erang. Matapos
silang mag-inuman ay umuwi na sila. Si Julio ay di makapaniwala. Umuwi siya
kina Pol at ibinalita rito ang nalaman tungkol kay Perla. Tanghali na at
nakatayo si Julio sa bukanan ng tarangkahan ng Presinto 2,minamasdan ang mga
dumadaa’t nagbabakasakaling makita si Ligaya. Isang babae ang pinagtuunan ng
mata ni Julio. Mula sa hugis ng katawan, nilampasan siya nito ngunit napatigil
din, si Ligaya ang unang nakausisa kay Julio. Dahil sa takot na baka minamanmanan
ng tsinong napangasawa, hinila niya si Julio at dinala sa isang restawran.Dito
isinalaysay ni Ligaya kung ano ang tunay na nangyari sa kanya noong unang tungtong
niya sa Maynila. Nakita ni Julio ang nagbagong mukha ni Ligaya. Naaaninag nito
ang paghihirap na naranasan niya mula kay Misis Cruz at Ah Tek. Habang nagsasalaysay
di niya napigilang idampi ang serbilyeta sa kanyang mata, dahil sa isang karanasan
lalo na ang dati niyang kasamahan sa ibang kwarto na sinasaksakan ng Morpina.
Sa kasalukuyan siya ay may anak kay Ah Tek. Si Ah Tek ang intsik na nagiging malupit
kung nagtatangka siyang tumakas. Ngunit hindi nito mapipigil ang pananabik sa dalawa
kaya’t nagbabalak sila na magkita sa gitna ng gabi upang tumakas at umuwi sa kanilang
probinsya sa Marinduque. Isang magandang balita ang nais ipamalita ni Julio kay
Pol na kasalukuyang nasa Barberya at subsob sa Cross word puzzle ng dyaryo.
Sinabi niyang nagkita sila ni Ligaya at kailangan niya ng mauutangan kaya
kailangan niyang tumawag sa telepono at makipagusap kay Imo. Kasama ni Julio si
Pol at nagtakda sila ng oras at nakatakdang magkita sa harap ng Odean na isang
sinehan sa Abenida. Ngunit hindi sumipot si Imo, kaya naman pansamantalang
kumilos si Pol para makahanap ng mauutangan. Pinauna nalamang ni Pol si Julio
sa bahay upang maghanda ng kanilang kakailanganin sa pag-alis. Nang makabalik
si Pol may dala itong beynte singko at iniabot kay Julio upang mapunanang
kulang na pamasahe. Mag-aalas-onse pa lamang nang umalis si Julio sa bahay ni
Pol at kinaumagahan ito rin ay umuwing bigo. Gaya pa rin ng dati, nakatambay si
Pol sa barberya at nagbabasa habang nakatingin na animo’y nakatawa ang mukha
kay Julio. Nahuli ni Julio ang mga tingin na iyon ni Pol at nagtanong kung
bakit. Agad nagbihis si Pol upang dumilihensya ng pera. Nang makabalik na ito
sa bahay niyaya niya si Julio upang magmiyerda at magpakasaya kasama ang mga
babae. Ngunit umiling si Julio, nagpunta sila sa isang Bar.Doon uminom sila at
ipinaalam ni Pol ang tunay na nanagyari kay Ligaya, na ito’y patay na. Nabasa
niya ito sa isang kolum ng dyaryo, kamakalawa ng gabing hinihintay siya ni
Julio sa Arranque, ngunit hindi siya dumating. Sinabi sa kolum na nahulog ito
sa hagdan at nabagok. Ayon sa autopsiya, sinakal ito, ngunit ang pangyayaring
ito ay patuloy nainiimbestigahan. Nabakas sa mukha ni Julio ang matinding
lungkot at pangungulila. Napagpasyahan ni Julio at Pol na pumunta sa lamay ni
Ligaya. Mapapansin kay Julio ang lungkot na kanyang nadarama sa pagkawala ng
kaisa-isang babaeng kanyang minamahal. Napansin nilang  sa dalawang kabaong na nakalamay sa Punenarya,
sa kabila lamang ang maraming nakikidalamhati samantalang sa kanan naman ay
wala. Sina Pol at Julio lamang ang naroroon. Pansamantala nagpaalam si Pol kay
Julio upang sumaglit sa pag-uwi upang ipaalam na sila ay makikipagluksa.
Mag-aalas diyes na ngunit hindi pa sila kumakain. Noong una ay ayaw pa ni
Julio, ngunit ito ay nagpahila rin.Pumasok sila sa isang Bar at umorder ng kape
at tinapay na pinalamanan ng itlog. Nakaupo silang dalawa, sa mga oras na iyon
pinagsisisian niya ang pagpilit niya kay Ligaya upang tumakas. Iniisip dinniya
ang anak nito na marahil ay masaya, sa kabila ng masaklap na pagkamatay ng
kanyang ina. Samantala isang batang babae ang pumasok sa loob ng Bar, ito ay
nagtitinda ng mga Sampaguita. Tinawag ni Pol ang batang babae at pinakyaw nito
ang lahat ng tindang sampaguita ng batang babae. Binigay niya ito kay Julio at
sinabing ialay ito kay Ligaya, kinaumagahan sa sementeryong Cementerip Del
Norte, ang naging huling hantungan ni Ligaya. Magtatakip-silim na nang
makabalik sila sa bahay ni Pol. Mula sa sementeryo, sila ay nasa bahay na upang
mamahinga, ngunit si Julio ay lumabas upang maglakad-lakad. Mula sa Lungsod na
naaaninag ng ibat-ibang kulay na ilaw sa lansanangan sa tapat ng FEU, kung saan
maraming estudyante ang pauwi at dumadaan sa harap niya. Patuloy siya sa
paglalakad, mula sa bangketa, eskinita iba’t-ibang tao ang makaksalamuha na may
iba’t-bang layunin sa mundong ito. Sa China Town, kung saan animo’y dayuhan
siya sa mga taong at paligid na kanyang nakikita. Maraming intsik ang kumikita
dito sa mga Pilipino, mga intsik na nagpapakapal ng bulsa sa tulong ng
napagsasamantalang munti at dukha. Sa pintuan ng tahanan ni Ah Tek tumigil si
Julio at siya ay kumatok at pinagbuksan ng katulong. Hinahanap ni Julio si Ah
Tek. Sa pangalawang pagkakataon bumukas ang pinto at humarap ang isang intsik,
agad nitong pinindot ang lansetang kanyang nabili. Itinarak niya ito sa tiyan
ni Ah Tek. Ilang lalaki ang naglapitan, matapos makita ang pangyayari, si Julio
ay di na nagtangkang tumakas at nahuli siya ng mga tao at inilagay sa kanya ang
kamay ng batas. Sa huli, si Ligaya at Julio ay namatay.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Post Author: admin

x

Hi!
I'm Dora!

Would you like to get a custom essay? How about receiving a customized one?

Check it out